26 Ekim 2014, Pazar

Yeni TTK’Ya Göre Anonim Şirketler Şahıs İşletmesine Dönüşebilir Mi?
GİRİŞ

Yeni Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki ve akademik tartışmaların yanında, hatta ondan daha fazla, kamuoyunda herkes bu yeni hususları ve değişiklik beklentilerini konuşur oldu. En azından son kanuni değişikliklerle beraber olayın magazin boyutu sona ermiş oldu.

Bugünkü yazımızda bizde modaya uyarak, her ne kadar ilgili tebliğler sabırsızlıkla beklense bile, şirketlerin şahısfirmasınadönüşüp dönüşemeyeceğine cevap arayacağız. Bir sonraki makalemizde ise yeni düzenlemelerden sonra şirket mi? Yoksa şahısfirmasımı? Kalmanın veya olmanın vergiselavantajlarınıirdelemeye çalışacağız.

YASAL DÜZENLEMELER

1. Ticari İşletme

TürkTicaretKanununun 11. Maddesindeki düzenlemeye göre; Ticariişletme,esnafişletmesiiçin öngörülen sınırı aşan düzeyde gelirsağlamayıhedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğüişletmelerdir.[1]Ticariişletmeileesnafişletmesiarasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.

2. Ticaret Şirketleri

6102 sayılı TTK’nın 124. Maddesindeki düzenlemeye göre; 1-Ticaretşirketleri; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. 2-Bu kanunda, kolektif ile komandit şirket şahıs şirketi sayılır; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ise sermaye şirketi sayılmaktadır. Yani bu düzenlemeye göreticaretşirketleri ikiye ayrılmaktadır; şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri olarak.

3. Ticariİşletmeİle İlgili Birleşme ve Tür Değiştirme

6102 sayılı Yeni TTK’nın 194. Maddesi hükmünde;

” (1) Bir ticariişletme, birticaretşirketiyle, onun tarafından devralınmaksuretiylebirleşebilir. Bu hâlde devralanticaretşirketinin türüne göre 138 ilâ 140, 142 ilâ 158 veortakhükümlere ilişkin 191 ilâ 193 üncü madde hükümleri kıyasyoluylauygulanır.

(2) Bir ticariişletmeninbirticaretşirketine dönüşmesi hâlinde 182 ilâ 193 üncü maddeler kıyasyoluylauygulanabilir.

(3) Birticaretşirketinin bir ticariişletmeyedönüştürülebilmesi için, söz konusuticaretşirketinin paylarının tümü, ticariişletmeyiişletecek kişi veya kişiler tarafından devralınmalı ve ticariişletmebu kişi veya kişiler adınaticaretsiciline tescil ve ilan edilmelidir. Bu hâlde, ticariişletmeyedönüştürülenticaretşirketi, bir kollektif veya komandit şirket ise mezkûrticaretşirketinin borçlarından, ticariişletmeyiişletecek kişi ve kişiler ileticaretşirketinin eskiortaklarıda 264 üncü maddedeki zamanaşımısüresincesıfatlarına göre müteselsilen sorumlu olurlar. Dönüştürmeye bu Kanunun 264 ilâ 266 ncı maddeleri de uygulanır.

(4) 182 nci maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklıdır.” Denilmektedir.

Yukarıdaki kanun maddeleri ve asıl 194. Maddenin lafzına bakıldığında sanki; birticaretşirketinin(anonim, limited, kolektif şirketin) bir ticariişletmeyedönüşebileceği gibi bir anlam çıkmaktadır. Ancak bu ifadenin tam da böyle olmadığını anlamak için kanunun diğer maddelerine ve asıl kanun gerekçelerine bakmak yeterli olacaktır.

4. Tür Değiştirme

YeniTürkTicaretKanununun 180. Maddesindeki düzenlemeye göre, bir şirket hukuki şeklini değiştirebilir. Yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamıdır. Kanunun izin verdiği tür değiştirmeler ise aşağıdaki gibidir:

1-Sermaye Şirketleri:

-Bir Anonim Şirket; Limited Şirkete ve Eshamlı Komandit Şirkete veya Kooperatife dönüşebilir.

-Bir Limited Şirket; Anonim Şirkete ve Eshamlı Komandit Şirkete veya Kooperatife dönüşebilir.

-Bir Eshamlı Komandit Şirket; Anonim Şirkete ve Limited Şirkete veya Kooperatife dönüşebilir.

-Bir Kooperatif; Anonim Şirkete ve Limited Şirkete veya Eshamlı Komandit Şirkete dönüşebilir.

Yukarıdaki düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, bir sermaye şirketi sadece başka bir sermaye şirketine veya kooperatife dönüşebilir, şahıs şirketlerine veya şahısişletmesinedönüşemez.

2-Şahıs Şirketleri:

-Bir Kollektif Şirket;Komandit Şirkete, bir sermaye şirketine(anonim, limited veya Eshamlı Komandit) veya kooperatife dönüşebilir.

-Bir Komandit Şirket;Kollektif Şirkete, bir sermaye şirketine(anonim, limited veya Eshamlı Komandit) veya kooperatife dönüşebilir.

Yukarıdaki kanuni düzenlemeler ışığında; artık bir anonim şirketin veya bir limited şirketin şahısişletmesinedönüşemeyeceğinirahatlıklasöyleyebiliriz. Bu aşamada geriye acaba bir şahıs şirketi, şahısişletmesinedönüşebilir mi? Sorusu cevapsız kalmış olacaktır.

5. Şahıs Şirketleri ŞahısİşletmesineDönüşebilir mi?

6102 sayılı TTK’nın 182. Maddesinin 3. Bendine göre; Bir kolektif veya komandit şirketin tek kişiişletmesiolarak faaliyetine devam etmesine ilişkin aynı kanunun 257. Maddesine atıf yapılmıştır.

257. madde hükmü ise aşağıdaki gibidir;

"Yalnız iki kişiden oluşan bir kollektif şirkette, ortaklardan birinin şirketten çıkarılmasını gerektiren haklı sebepler varsa, diğer ortağın istemi üzerine mahkeme fesih ve tasfiyeye karar vermeksizin şirketin bütün iş ve işlemleri, varlıkları, alacak ve borçlarıyla davacı ortağa bırakılmasına ve diğer ortağın şirketten çıkarılmasına karar verebilir. Bu hâlde, çıkarılan ortak hakkında 262 nci madde hükmü uygulanır.”

Yukarıdaki kanun hükmüne göre kolektif ve komandit şirketlerin belli koşulların varlığı durumunda şahıs işletmesine dönüşebileceğini, ancak bunun istisnai durumlarda gerçekleşebileceğini artık rahatlıkla söyleyebiliriz.

Zaten bu makalenin asıl yazılma dayanağını teşkil eden 194. Maddenin 3. Bendini tekrar hatırlayacak olursak; "Bir ticaret şirketinin bir ticari işletmeye dönüştürülebilmesi için, söz konusu ticaret şirketinin paylarının tümü, ticari işletmeyi işletecek kişi veya kişiler tarafından devralınmalı ve ticari işletme bu kişi veya kişiler adına ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir. Bu hâlde, ticari işletmeye dönüştürülen ticaret şirketi, bir kollektif veya komandit şirket ise mezkûr ticaret şirketinin borçlarından, ticari işletmeyi işletecek kişi ve kişiler ile ticaret şirketinin eski ortakları da 264 üncü maddedeki zamanaşımı süresince sıfatlarına göre müteselsilen sorumlu olurlar. Dönüştürmeye bu Kanunun 264 ilâ 266 ncı maddeleri de uygulanır.” Hükmünden kolektif ve komandit şirketin şahıs işletmesine belli koşullarda dönüşebileceğini anlıyoruz. 182. Madde hükmü ise zaten çok daha sınırlı koşullarda buna cevaz vermektedir.

SONUÇ

Her ne kadar Türk Ticaret Kanunu doğrudan uzmanlık alanımız olmasa bile vergi mevzuatıyla bağlantılı olarak şirketlerin tür değiştirmelerine ilişkin sınırlı sayıda soruya cevap aramaya çalıştık. Boşlukta kalan bu soruların yerini bulması için kanuni düzenlemelere ilişkin tebliğlerin yayınlanması beklenmelidir.

Ancak son söz olarak sermaye şirketlerinin şahıs firmasına dönüşemeyeceğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Şahıs şirketlerinin, şahıs işletmesine dönüşmesine ise kanun sınırlı koşullarda cevaz vermektedir


[1]6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 14.01.2011 tarih ve 27846 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. 6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu İle Türk Ticaret kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 30Haziran 2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanmıştır.

Kaynak:www.MuhasebeTR.com